Nagaland 2022

आज पहाटे 3 वाजताच जाग आली , झोप पूर्ण होऊन. बहुदा आता मी पण इथल्या दिनक्रमाला सरावलो आहे. पहाटे सूर्योदय व्हायच्या आधीच खोलीतून बाहेर पडलो. खूप मस्त वातावरण होते. हवीहवीशी वाटणारी थंडी , थोडे धुके , मंद चंद्र प्रकाश. अहाहा!!  एखादी कथा , कादंबरी लिहायला पोषक वातावरण. पण फक्त वातावरण असून चालत नाही ओ.. विषय आडात लागतात तर पोहऱ्यात उतरणार. आमची वर्णने चंद्रप्रकाश आणि आकाश यातच संपतात. असो , सकाळच्या प्रार्थनेनंतर लगेचच उपासना करून घेतली.   त्यानंतर चहा तर ठरलेलाच. आम्ही छात्रावासाचे पाहुणे असल्याने आम्हाला चहा , जेवण वगैरे वेळेत मिळावे यासाठी पण मुलांच्या वेगवेगळ्या गटांना ते काम दिलेले आहे. साकार आणि स्वप्नील खरे तर रोज चहा पीत नाहीत पण इथली मुले इतक्या प्रेमाने चहा आणून देतात की , नाही म्हणणे शक्य होत नाही. खास आमच्या साठी दूध घातलेला चहा बनवला जातो. पहिल्या दिवशी चहा नको वगैरे म्हंटल्यावर थोडा घोळ झाला. मुलांना वाटले की आम्हाला मिल्क पाऊडरचा चहा आवडला नाहीये. त्यांनी तसे त्यांच्या संबंधित शिक्षकांना सांगितलं बहुतेक   कारण   मग आमच्यासाठी अमूल ताजाचे दूध आणले गेले....

आता इथल्या दिनक्रमाची सवय झाली आहे. तरी सूर्योदय बघायचा राहिला होता अजून. त्यामुळे सकाळी 5 पूर्वीच बाहेर पडलो. नवीन रस्ता explore करत करत जाऊन सूर्योदय बघायचा बेत होता. कारण आमच्या राहत्या ठिकाणाहून सूर्योदय दिसत नव्हता.  नवीन दिशेला उपजिल्हाधिकारी कार्यालयाच्या बाजूला जाऊन आलो. सूर्योदय अगदी थोडक्यात चुकला पण गावाचा नवीन भाग बघून झाला. रोज सकाळी किंवा संध्याकाळी बाहेर पडून गावाची एक दिशा बघून यायचे हे ही जणू काही ठरून गेलेले आहे. सूर्योदय बघण्यासाठी शाळेपासून चढ चढून गावाच्या मुख्य चौकात आलो आणि परत एक टेकडी चढून गेलो होतो. पण अजूनही पूर्ण गावाची व्याप्ती नजरेत येत नाहीये. छोट्या छोट्या वस्त्यांनी बनलेले हे गाव...लोकसंख्येच्या मानाने विस्तार फार. परत आल्यावर उपासना , थोडा व्यायाम आणि चहापान नेहमीप्रमाणे झाले. आज इथल्या सरकारी शाळेत सुद्धा जाऊन तास घ्यायचा असल्याने सुरुवातीला 9 ते 10:30   GHS मध्ये 8 वी- 9 वी च्या वर्गात   आणि मग दुसरी शाळा असे आमच्या डोक्यात होते. पण शाळेत गेल्यावर वेगळेच. 10 वी च्या वर्गातच तास घ्या अशी विनंती आली. आमची तयारी होतीच. कुठलाही प्रयोग...

आम्ही टेनिंगच्या शाळेत निवासाला होतो , तिथेच शाळांमधे प्रयोग दाखवत होतो.  त्यातून  वेळ मिळेल तेव्हा गावात फेरफटका , कार्यकर्त्यांच्या भेटीगाठी , गाव समजून घेण्याचा प्रयत्न असं चालू होतं. त्यामुळे  रुढार्थाने पर्यटन किंवा पर्यटन स्थळं बघणं असं आम्ही करत नव्हतो , किंबहुना तिथे जाण्याचा तो हेतू नव्हताच. सहजिकच माझ्या लिखाणात काहीशी रुक्षता आणि तोचतोचपणा येऊ शकतो याची मला कल्पना आहे. वाचकांना काही संदर्भ लागले नाहीत तर जरूर मला कमेंट करा ,  मेसेज करा. माझ्यापरीने मी उत्तरे देईन. आज हे मुद्दाम लिहावे वाटले कारण मी काही तसा रुढार्थाने लेखक नव्हे. मी घेतलेले अनुभव , प्रवास तुमच्या पर्यंत पोहोचवतोय इतकंच.  चला , आजच्या प्रास्ताविक भाषणाचा आशय तुमच्या पर्यंत पोचलाय असं गृहीत धरून आजचा दिवस तुमच्या पुढे मांडतो.. काल रात्री तुलनेने लवकर झोपलो होतो (लाईट नसल्याचा परिणाम आणि मोबाईल , लँपटाँपने टाकलेली मान असेल कदाचित) त्यामुळे पहाटे लवकरच  जाग आली.  इथलं प्रातःस्मरण / सकाळची प्रार्थना वेगळी वाटते ऐकायला... तमसोमा ज्योतिर्गमय किंवा गायत्री मंत्र हे ऐकायला पण वेग...

काल रात्री 2 च्या सुमारास जोरदार पाऊस सुरू झाला. लाईट पण गेले. पावसामुळे थंडी पण वाढली. टेनिंग हे समुद्र सापाटीपासून साधारण 6000 फुट उंचीवर आहे. म्हणजे कुठल्याही हिमालयीन हिल स्टेशन एवढे. लोकसंख्या नेमकी माहिती नाही पण 3000 वगैरे असेल. गाव बरंच पसरलेलं आहे. आम्ही आहोत ते टेनिंग टाऊन. थोड्या अंतरावर टेनिंग व्हिलेज म्हणून पण आहे. काल रात्री झोपायला उशीर झाला होता आणि प्रवासातला रस्ता कसा होता हे तुम्ही वाचलेच. पण त्यामुळे सकाळी एकदम जाग आली तेव्हा छात्रावासातल्या मुलांचे प्रातः स्मरण सुरू होते. म्हणजे खरंतर आम्हाला उठायला अंमळ उशीरच झालेला..सकाळचे सव्वा पाच वाजलेले. सकाळचे म्हणतोय कारण   लख्ख उजडलेलं होतं. आपल्या इथले पहाटेचे   सव्वा पाच वाजतात...ईशान्य भारतात पहाटे फार लवकर उजाडते आणि रात्री लवकर अंधार पडतो..(अर्थात ही आपण रहातो त्या भागानुसार केलेली तुलना )  मुलांचा दिनक्रम पण नेहमीपेक्षा वेगळा आहे. पहाटे 5 वाजता प्रातः स्मरण , 6 वाजता चहा , 7 पर्यंत अभ्यास , 7 ते 8 स्वच्छता आणि इतर कामे , 8 वाजता जेवण (हो जेवण , न्याहारी नव्हे) , 8:30 ते 1:30 शाळा , दुपारी 2:30 ला न्या...